Skip to content

Nederland in Ideeën: de schoonheid van abstractie

Dit is een bijdrage uit Dit is het mooiste ooit, verschenen bij Maven Publishing. Meer informatie over het boek vind je op: http://www.mavenpublishing.nl/boeken/dit-is-het-mooiste-ooit

Foto: Maurice (https://www.flickr.com/photos/haagsuitburo/)
Foto: Maurice (www.flickr.com/photos/haagsuitburo/)

Het is het abstracte patroon, de structuur, die mijn aandacht trekt in de dansvoorstelling Shutters shut van het Nederlands Dans Theater. Wat ik zie is de manier waarop de bewegingen van de dansers zich herhalen of juist net niet, en hoe daaruit een volledige choreografie is opgebouwd. Noem het gerust mijn beroepsdeformatie, veroorzaakt door een opleiding in de wiskundige logica: voor mij lijkt zo’n choreografie op wiskunde. Hetzelfde geldt voor een goed verhaal: kunt u in dit essay de achterliggende structuur ontdekken?

Een dansvoorstelling gaat niet om de individuele bewegingen, net zoals bijvoorbeeld getaltheorie niet draait om aparte getallen, maar om het grotere geheel. Priemgetallen zijn interessant omdat ze alleen deelbaar zijn door zichzelf en door 1. Maar waarom is dat eigenlijk interessant? Omdat ze in relatie tot de verzameling van alle gehele getallen een speciale rol hebben: ze zijn een soort elementaire bouwstenen waaruit de rest is opgebouwd. Een vraag waar een wiskundige bijvoorbeeld in geïnteresseerd is, is waar die priemgetallen zich bevinden in de reeks gehele getallen. En is er misschien een patroon in te ontdekken?

Op dezelfde manier draait het bij een goed verhaal niet om de losse woorden die er in staan, maar om de opbouw. Oscar Wilde is een meester in het opbouwen van een kort verhaal. Zijn verhaal Lord Arthur Savile’s crime is één van mijn favorieten. Een handlezer voorspelt aan Lord Arthur Savile dat hij iemand zal vermoorden. Lord Arthur is natuurlijk geschokt, maar komt vrij snel tot een tamelijk praktische conclusie: als dat dan toch moet gebeuren, laat ik er dan ook maar op korte termijn werk van maken. Maar hoe graag Lord Arthur nu ook zijn moord achter de rug wil hebben, zo makkelijk gaat dat helaas niet. Meerdere pogingen vallen in het water, waardoor Lord Arthur alleen maar meer en meer vastberaden wordt om nu eens een succesvolle moord te beramen. Uiteindelijk komt het verhaal op een heerlijk circulaire manier tot een onvermijdelijke conclusie. Hier is de opbouw cruciaal: de ontknoping is zo perfect vanwege alle voorgaande gebeurtenissen.

Foto: Festival Internacional de Música y Danza de Granada (www.flickr.com/photos/granadafestival/)
Foto: Festival Internacional de Música y Danza de Granada (www.flickr.com/photos/granadafestival/)

Zoals een schrijver de beschikking heeft over een heel vocabulaire om zijn verhaal mee te componeren, zo heeft een danser de beschikking over een heel arsenaal aan bewegingen. Uiteindelijk is het de combinatie van bewegingen die een mooie choreografie bepaalt. Flamenco, een dans waar ik me zelf nog wel eens aan waag, heeft een erg gestructureerde stijl: er zijn specifieke pasjes en figuurtjes die zowel de danser als de muzikant kan gebruiken op bepaalde afgesproken momenten in de dans. Zo is er een pasje om aan te geven dat de danser een zogenaamde llamada inzet: een stuk met veel voetenwerk van de danser, waar de muzikanten vooral een begeleidende rol hebben. Andersom zijn er ook momenten waarop de muziek mag leiden en de danser slechts markeert. De kern van een mooie voorstelling zit natuurlijk in de afwisseling van rustig markeren en uitbarsten in llamada’s. De voorstelling van Rocio Molina maakte daarin grote indruk op mij. Deels vanwege haar verschijning en haar technische beheersing, maar vooral vanwege haar gebruik van de structuur van flamenco.

In de voorstelling Shutters shut van het Nederlands Dans Theater wordt de structuur opgebouwd op basis van, nogal letterlijk, een vocabulaire aan bewegingen. De begeleiding van de voorstelling bestaat namelijk uit een gedicht van Gertrude Stein, en elk woord in het gedicht wordt door de dansers in Shutters shut vertaald in een aparte beweging. Zo beelden de bewegingen van de dansers het gedicht uit. Zoals bijvoorbeeld deze zin uit het gedicht:

“Exact resemblance to exact resemblance the exact resemblance as exact as a resemblance, exactly as resembling, exactly resembling, exactly in resemblance exactly a resemblance, exactly and resemblance. For this is so. Because.”

In Shutters shut maken de dansers de herhalingen en de net-niet-herhalingen van dit gedicht visueel zichtbaar. Daarmee wordt de abstracte schoonheid van het gedicht bijna tastbaar, en dat is wat mij betreft wiskunde van het mooiste soort.

Published inUncategorized

Comments are closed.